Menu Zamknij

Mrówka faraona

queen
Monomorium pharaonis, Królowa w otoczeniu robotnic i jaj

Monomorium pharaonis jest bardzo małym gatunkiem mrówek. Robotnice osiągają długość do 3,5mm natomiast królowe (jedyne płodne samice w kolonii) 5-6mm.

Owady te żyją w społeczeństwach poliginicznych( zawierają duże ilości płodnych samic nazywanych królowymi). Samice te są sukcesywnie wychowywane w każdym zdrowym gnieździe z jaj i tylko one je składają. Samce czyli trutnie rodzą się okresowo z jaj niezapłodnionych tylko wtedy gdy kolonia ich potrzebuje do podziału lub pączkowania. Służą one społeczeństwu tylko do zaplemnienia dziewiczych królowych. Proces ten zachodzi w gnieździe, loty godowe nie odbywają się co jest ewenementem w świecie mrówek

Młode, mało liczne kolonie, wychowują większe robotnice i królowe. Wynika to z alokacji energii, gdyż mało liczna kolonia jest nastawiona na szybki wzrost ilości osobników płciowych. Dlatego też obficiej zaopatruje larwy królewskie i część robotniczych larw w pokarm.

W społeczeństwach tych mrówek stosunek ilości królowych do robotnic waha się w przedziale od 1:3 do 1:12. Stosunek 1:3 dotyczy gniazd liczących około 300 robotnic, podczas gdy stosunek 1:12 dotyczy tych liczących około 1500 osobników.

Gniazda zakładane są zwykle w ciepłych siedliskach, takich jak np. szczeliny w ścianach w pobliżu systemów grzewczych, w pobliżu źródeł wody, którą aktywnie przynoszą do gniazda zbieraczki. Zwiększają one w ten sposób jego wilgotność.

Robotnice u tego gatunku są całkowicie bezpłodne a zadania jakie są im przydzielane są determinowane ich wiekiem. Każde zdrowe gniazdo jest pełne wszystkich stadiów rozwojowych, takich jak jaja, larwy i poczwarki. Okresowo ulega zbyt dużemu zagęszczeniu populacyjnemu co prowadzi do rójki i podziału kolonii lub tzw. pączkowania.

Pączkowanie polega na przeniesieniu części członków kolonii w tym larw i jaj (bez królowych) do miejsca uznanego wcześniej przez robotnice za odpowiednie do założenia gniazda. Taki “pączek” pozostawiony bez wpływu feromonów królewskich wychowuje z dostarczonych do niego młodych larw przyszłe młode królowe.

Podział natomiast polega na przejściu połowy lub innej części populacji do miejsca przyszłego gniazdowania wraz z królowymi.

Larwy
Monomorium pharaonis, Robotnice karmiące larwy

Królowe żyją tylko rok, więc muszą być sukcesywnie zastępowane tak jak i robotnice żyjące maksymalnie tylko 60-90 dni. Kiedy kolonie osiągają dojrzałość, szukają odpowiednich miejsc do zasiedlenia nowych gniazd.

Nowo utworzone rodziny mrówek współpracują i dzielą się żywnością z innymi tworząc sieć miast połączonych ze sobą za pomocą mrówczych szlaków komunikacyjnych.

W temperaturze 27°C cały okres rozwojowy od jaja do imago (dojrzałej mrówki) trwa od 39 do 45 dni. Królowa: jajo-11d, larwy-22d, poczwarka-12d w sumie 45dni, robotnica: jajo-11d, larwy-18d, poczwarka-10d w sumie: 39dni . Rozwój zostaje zahamowany już w temperaturze 18 °C i ta temperatura jest temperaturą letalną dla mrówek. Jeśli potrwa zbyt długo to doprowadzi to do wymarcie robotnic z braku zastępowalności pokoleń. Ilość stopniodni dla rozwoju robotnic wynosi 351 a dla królowych 405.

Czyli czas rozwoju w zależności od temperatury w gnieździe można wyliczyć ze wzoru 9/(T-18)* 39 dla robotnic lub 9/(T-18)*45 dla królowych, gdzie T – średnia temperatura panująca w gnieździe, wynik podany jest w dniach). Należy pamiętać, że powyżej 30 °C pomimo skrócenia okresu rozwoju następuje stały wzrost śmiertelności wśród jaj i larw. Powyżej 40 °C śmiertelność jest już na tyle wysoka, że powoduje obumieranie kolonii. Optymalna temperatura dla rozwoju określana jest w przedziale 27-28’C. Każdy spadek lub jej wzrost zwiększa śmiertelność i ogranicza wydajność kolonii.

Monomorium pharaonis jest wszystkożerną mrówką, ale dla dobrego tempa wzrostu kolonii potrzebuje białek zwierzęcych dla wychowu dużej ilości larw oraz węglowodanów dla dorosłych mrówek. Najlepszy stosunek P : C (białko: węglowodany) wynosi 1: 2 do 1: 4, mrówki aktywnie regulują ten stosunek wybierając odpowiednie dla siebie pokarmy.

Robotnice stale przenoszą wodę do kolonii, co zwiększa poziom wilgotności i umożliwia przeżycie w suchym środowisku, mrówki te pochodzą z terenów pustynnych i półpustynnych.

Zasięg występowania gatunku obejmuje niemal całą planetę. W obszarach tropikalnych i subtropikalnych Monomorium pharaonis występuje już naturalnie natomiast w obszarach klimatu umiarkowanego rozprzestrzenienie gatunku obejmuje siedliska ludzkie z dodatkowymi źródłami ciepła w okresie zimowym i jest nieodłącznie związane z aktywnością człowieka.

Owady te są prawie ślepe, ale zachowały zdolność postrzegania światła. Pierwszą reakcją po zaniepokojeniu jest poszukiwanie ciemnych miejsc, aby się ukryć, ale po pewnym czasie większość kolonii przyzwyczaja się do normalnego, nie przegrzewającego ich światła i podejmuje swoje zadania w całkowicie zwykły sposób.

Zdolność orientacji w terenie wynika z bardzo wrażliwego węchu. Mrówki tworzą trasy z feromonami na podłożu po którym się poruszają. Niektóre z nich przypominają nasze autostrady i łączą one poszczególne miasta mrówek lub prowadzą do źródeł wody i pokarmu.

Zobacz podobieństwo do pszczół miodnych – rodzaju Apis i innych owadów społecznych.